top

Αίτηση Εγγραφής

Όργανα Διοίκησης

Το περιοδικό μας

Το βιβλίο μας

Exclusive Deals

NewsLetter

Εισάγετε το e-mail σας για να συμπεριληφθείτε στην λίστα αλληλογραφίας μας

Σύνδεση

Eισάγετε το όνομα χρήστη και τον κωδικό σας για να υποβάλετε τα σχόλια σας

On Line

We have 30 guests and no members online

«Η ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ. H ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

Print Email

του Πλοιάρχου Λ.Σ. Τρύφωνα ΚΟΡΟΝΤΖΗ

Διδάκτορος Διεθνούς Δικαίου ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Κεντρικού Λιμενάρχη Πάτρας

 

Εισαγωγή

Η τεράστια και ταχύτατη ανάπτυξη των ναυτιλιακών αλλά και αεροπορικών μεταφορών που πραγματοποιήθηκε αλλά και πραγματοποιείται  λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας από το δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα και εντεύθεν, οδήγησε αυτόματα και στην ανάγκη ανάπτυξης υπηρεσιών έρευνας και διάσωσης (Search and Rescue-SAR). Οι τελευταίες οργανωμένες κατάλληλα, στελεχωμένες με εξειδικευμένα στελέχη και διαθέτοντας κατάλληλα μέσα, αποσκοπούν στη διάθεση αποτελεσματικών υπηρεσιών έρευνας και διάσωσης σε όλες τις εναέριες και θαλάσσιες περιοχές του κόσμου.

Κατά την εφαρμογή επιχειρησιακών διαδικασιών στη διάρκεια έρευνας και διάσωσης ώστε να υλοποιηθούν σχεδιασμοί των αρμοδίων Αρχών της Κυπριακής Δημοκρατίας για εντοπισμό και διάσωση ανθρώπων στο χώρο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου μπορεί να προκύψει συμβάν υψηλού κινδύνου ή και κρίση. 

Σκοπός της παρούσας συνοπτικής μελέτης είναι να εξετάσει  την ανάπτυξη παροχής υπηρεσιών έρευνας και διάσωσης σε χώρες της νοτιοανατολικής Μεσογείου και συγκεκριμένα στην Κύπρο. Η ανάπτυξη αυτή κρίνεται κρίσιμη λόγω της κατοχής μέρους της Κύπρου από την Τουρκία, κατοχή που μεταξύ των άλλων επηρεάζει και θέματα έρευνας και διάσωσης στο FIR Λευκωσίας. 

1.Οριοθέτηση FIR Λευκωσίας

Στην Τρίτη Περιοχική Διάσκεψη Αεροναυτιλίας  που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1952, το Η.Β. επεδίωξε και τελικά τα κατάφερε να δοθεί διευρυμένη ζώνη Περιοχής FIR (Flight Information Region) πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης στη Μάλτα (FIR Malta), αλλά και στην Κύπρο (FIR Nicosia) που ήταν υπό την επικυριαρχία της, με δεδομένη τη στρατηγική θέση των νησιών στο χώρο της Μεσογείου. H διευρυμένη ζώνη του FIR γύρω από την Κύπρο , έφερε σε μειονεκτική θέση τα γειτονικά κράτη της περιοχής, ήτοι τη Συρία, Λίβανο και Ισραήλ.

Στα όρια ευθύνης του FIR Λευκωσίας (FIR Nicosia) , περιλαμβάνεται ολόκληρη η εδαφική επικράτεια του νησιού αλλά και τμήμα διεθνούς εναέριου χώρου γύρω από την Κύπρο, που συνορεύει βόρεια με το FIR Άγκυρας και δυτικά με το FIR Αθηνών . 

   Η ναυτική περιοχή Έρευνας και Διάσωσης Κύπρου (Cyprus Search and Rescue Region - SRR), όπως αυτή δηλώθηκε στο Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (international Maritime Organization-ΙΜΟ), ταυτίζεται με την αντίστοιχη αεροναυτική, η οποία με βάση το περιοχικό Σχέδιο Αεροναυτιλίας Ευρώπης (Air Navigation Plan, European Region, Doc 7754), καθορίστηκε κατά τρόπο που συμπίπτει με τα όρια του αντίστοιχου FIR Λευκωσίας

Mε την αναθεώρηση της Σύμβασης SAR, υιοθετήθηκε ταυτόχρονα από τον ΙΜΟ και τον International Civil Aviation Organization (ICAO), το Διεθνές Εγχειρίδιο Αεροναυτικής και Θαλάσσιας Έρευνας και Διάσωσης [International Aeronautical Maritime Search And Rescue (IAMSAR Mannual)], που αποβλέπει στην εναρμόνιση των κανόνων σχετικά με την παροχή υπηρεσιών σε περιπτώσεις αεροπορικών και ναυτικών ατυχημάτων .

Σημειώνεται ότι με βάση τις συστάσεις του ΙΜΟ και του ICAO που αποτυπώνονται στο Διεθνές Εγχειρίδιο αλλά και τη γενική διεθνή πρακτική, η υιοθέτηση ταυτόσημων περιοχών για την αεροπορική και ναυτική έρευνα και διάσωση προκρίνεται, ώστε οι περιοχές αυτές να συμπίπτουν με τα FIRs.Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πρακτικής είναι η Κύπρος της οποίας τα όρια των περιοχών για θαλάσσια και αεροπορική έρευνα συμπίπτουν απόλυτα με τα όρια του FIR .

Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι ο τομέας έρευνας και διάσωσης από το 1960, ήτοι την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε εκχωρηθεί στις Βρετανικές Βάσεις . Από την 1η Μαρτίου 2002, τις υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης με έδρα το αεροδρόμιο της Λάρνακας (JRCC Larnaca)  αντί της Επισκοπής, ενώ η εξυπηρέτηση του προγράμματος [COsmicheskaya Sistema Poiska Avariynyh Sudov - Search And Rescue Satellite - Aided Tracking (COSPAS-SARSAT)] για την Κύπρο επιτυγχάνεται μέσω του επίγειου σταθμού στην Ιταλία .    

2. Διεθνές και εθνικό νομικό πλαίσιο

Η οργάνωση και υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ότι αφορά στην αεροναυτική έρευνα και διάσωση καθορίζονται από τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα θεσμικά κείμενα και τους κανονισμούς των διεθνών οργανισμών. Πιο συγκεκριμένα: 

3.1. Τη σύμβαση του Σικάγου 1944 (Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας-ICAO Παράρτημα 12) και του Αμβούργου 1979 (Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού - IMO), τις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία έχει υπογράψει και κυρώσει με τους Νόμους 213 του 1988 και 5 (ΙΙΙ) του 1994 αντίστοιχα. 

3.2 Το Νόμο 5 (ΙΙΙ) /94, άρθρο 6 με βάση τον οποίο συνεστήθη το κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (Κ.Σ.Ε.Δ.). Στο ίδιο επίσης άρθρο καθορίζεται ότι το Κ.Σ.Ε.Δ. είναι ενιαίο και καλύπτει τόσο τα ναυτικά όσο και τα αεροπορικά ατυχήματα. 

3.3. Την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 1ης Μαρτίου 2002, με την οποία το Κ.Σ.Ε.Δ. Λάρνακας ανέλαβε επίσημα και αποκλειστικά την ευθύνη για την οργάνωση, συντονισμό και έλεγχο επιχειρήσεων των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης, με σκοπό τον εντοπισμό και την διάσωση ατόμων των οποίων η ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο συνεπεία αεροπορικών ή/και ναυτικών ατυχημάτων μέσα στην περιοχή ευθύνης του που ταυτίζεται με το FIR Λευκωσίας.

3.4. Το διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου (ΚΔΠ 302/2011), στο οποίο καθορίζονται τα μέσα για κάλυψη των διεθνών υποχρεώσεων έρευνας – διάσωσης στην περιοχή ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το διάταγμα δύναται να αναθεωρηθεί όποτε και όταν απαιτηθεί. 

3.5. Το Εθνικό Σχέδιο Έρευνας – Διάσωσης που εκδίδεται από το Κ.Σ.Ε.Δ., και με το οποίο καθορίζονται όλα τα θέματα οργάνωσης του συστήματος έρευνας – διάσωσης σε Εθνικό Επίπεδο. 

3.6. Τις Διεθνείς Συμβάσεις του IMO, (Safety on Life at Sea)SOLAS-60 και SOLAS-74, τις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επικυρώσει. 

3.7. Την εγκεκριμένη «Οργάνωση Λειτουργία» του Κ.Σ.Ε.Δ..

3. Τομείς επιχειρήσεων

Λόγω του μεγέθους της SRR και προκειμένου να υπάρχει πλήρης συντονισμός, εργονομική κατανομή των μέσων  και επίτευξη του βέλτιστου αποτελέσματος, η SRR Κύπρου χωρίζεται σε τομείς δράσης, όπως φαίνονται με λεπτομέρεια στο Παράρτημα «Α» του Εθνικού Σχεδίου Έρευνας και Διάσωσης ‘’ΝΕΑΡΧΟΣ’’. Σε κάθε τομέα καθορίζονται οι κύριες βάσεις των μέσων έρευνας και διάσωσης όπως παρακάτω: 

4.1Ανατολικός Τομέας (Τομέας ALPHA) 

Καλύπτεται από τα πλωτά μέσα της Λιμενικής και Ναυτικής Αστυνομίας (Λ&ΝΑ) που εδρεύουν στα αλιευτικά καταφύγια στο Παραλίμνι, Αγ. Νάπα και στο λιμάνι της Λάρνακας, καθώς επίσης από τα πτητικά μέσα της Μονάδας Αεροπορικών Επιχειρήσεων (Μ.Α.Ε.Π.) στο Α/Δ της  Λάρνακας. Σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού είναι δυνατόν να συνδράμουν πλωτά και πτητικά μέσα από άλλους τομείς εφόσον κριθεί αναγκαίο από το Κ.Σ.Ε.Δ.. 

4.2 Νότιος Τομέας (Τομέας BRAVO)

Καλύπτεται από τα πλωτά μέσα του Γενικού Επιτελείο Εθνικής Φρουράς/Διοίκηση Ναυτικού (ΓΕΕΦ)/ΔΝ και της Λ&ΝΑ Λεμεσού καθώς επίσης και από τα πτητικά μέσα της Μ.Α.Ε.Π. από το Α/Δ Λάρνακας. Σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού είναι δυνατόν να συνδράμουν πλωτά και πτητικά μέσα από άλλους τομείς εφόσον κριθεί αναγκαίο από το Κ.Σ.Ε.Δ.. 

4.3 Δυτικός Τομέας (Τομέας CHARLIE ) 

Καλύπτεται κυρίως από τα μέσα της Λ&ΝΑ που εδρεύουν στο Σταθμό Πάφου και Λατσίου καθώς και τα πτητικά μέσα του Γ.Ε.Ε.Φ./ (Διοίκηση Αεροπορίας – Δ.Α.) στην 55 ΣΜ (Σμηναρχία). Σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού είναι δυνατόν να συνδράμουν πλωτά και πτητικά μέσα από άλλους τομείς εφόσον κριθεί αναγκαίο από το Κ.Σ.Ε.Δ.. 

4.4 Βόρειος τομέας (Τομέας DELTA ) 

Καλύπτεται κυρίως από τα μέσα της Λ&ΝΑ που εδρεύουν στο Σταθμό Λατσίου.και Παραλιμίου καθώς και από τα πτητικά μέσα τόσο της Μ.Α.Ε.Π. από το Α/Δ Λάρνακας και του Γ.Ε.Ε.Φ./Δ.Α. από το Α/Δ Πάφου. Σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού είναι δυνατόν να συνδράμουν πλωτά και πτητικά μέσα από άλλους τομείς εφόσον κριθεί αναγκαίο από το Κ.Σ.Ε.Δ.. 

4.5 Το Κ.Σ.Ε.Δ., έχοντας τον επιχειρησιακό έλεγχο όλων των μέσων τω ελικοδρομίων (Ε-Δ) που βρίσκονται σε ετοιμότητα, δύναται ανά πάσα στιγμή να διατάξει τη δράση ενός αεροναυαγοσωστικού (Α/Ν) μέσου σε οποιοδήποτε τομέα κρίνει απαραίτητο, έχοντας εξασφαλίσει, εφόσον απαιτείται και τη σύμφωνη γνώμη της πολιτικής ηγεσίας. 

4.6 Όταν απαιτείται η εκτέλεση επιχείρησης εκτός SRR της Κυπριακής Δημοκρατίας (Κ.Δ.), τότε για την εξυπηρέτηση των μέσων και των πληρωμάτων τους αναλαμβάνονται ενέργειες με τη βοήθεια του ΥΠ.ΕΞ. με βάση τις ισχύουσες διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί .

Σημειώνεται ότι σε περίπτωση όπου απαιτείται η διεξαγωγή επιχείρησης Ε-Δ με τη συμμετοχή Α/Ν Μέσων, υπό τον συντονισμό του ΚΣΕΔ, σε Θαλάσσιες ή Χερσαίες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που τελούν υπό  την παράνομη Τουρκική κατοχή ή/και στρατιωτική απειλή, τότε η Διαταγή Επιχειρήσεων θα υποβάλλεται για  έγκριση στο Υπουργικό Συμβούλιο (βλ. Σχέδιο «ΝΕΑΡΧΟΣ» 12. ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, παρ. 12.2, σ.5). 

4.Τουρκικές αμφισβητήσεις στο FIR Λευκωσίας 

Η Τουρκία μετά την εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974, άρχισε αυθαίρετα και παράνομα να παρεμβαίνει στην περιοχή ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας . Συγκεκριμένα με τη ΝΟΤΑΜ 714/1974, η Τουρκία απαίτησε τα αεροσκάφη τα οποία διέρχονταν από το βόρειο τμήμα του FIR Nicosia να επικοινωνούν με το Κέντρο Ελέγχου της Τουρκίας, σε σημεία αναφοράς που η ίδια είχε δημιουργήσει για το σκοπό αυτό. 

Επίσης με τη ΝΟΤΑΜ 01/1977 ίδρυσε το FIR Ercan, ενώ με τη NOTAM  13/1980, οι παράνομες Τουρκοκυπριακές Αρχές καλούσαν τα αεροσκάφη τα οποία πετούσαν πάνω από το βόρειο τμήμα του FIR Nicosia, να επικοινωνούν με τον παράνομο σταθμό Ercan. Σε αυτές τις παράνομες ενέργειες η Κύπρος αντέδρασε με τις NOTAMs 038/1974 και 014/1977, με τις οποίες ενημέρωσε όλους τους ενδιαφερομένους ότι τα όρια και τα σημεία αναφοράς στο FIR Nicosia παρέμεναν αυτά που είχαν οριστεί στο Περιφερειακό Σχέδιο του ICAO (αρ. 7754), και ότι η παροχή υπηρεσιών ελέγχου μέσα στην περιοχή του FIR Nicosia  εξακολουθούσε να αποτελεί ευθύνη της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Λευκωσίας. 

Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου του ICAO Assad Kotaite δήλωσε ότι  «ICAO has been aware of the intended unilateral take – over on the 21 March 1977 from Nicosia ACC of the provision of Air traffic Services in the Northern part of the Nicosia FIR through the creation of what is described as ercan Advisory Airspace. ICAO has urged the withdrawal of such intended measures and continues to work for this purpose…….» .

Η Τουρκία ακολούθως με τη ΝΟΤΑΜ 211 απέσυρε τη ΝΟΤΑΜ 714/1974, ενώ η Κύπρος εξέδωσε τις ΝΟΤΑΜs Α026/1980 και Α028/1980, με τις οποίες επαναλειτούργησε κανονικά όλους τους αεροδιαδρόμους της περιοχής του FIR Λευκωσίας και τροποποίησε ελαφρώς τους αεροδιαδρόμους R-19  και Α-28  ώστε να περνούν πάνω από την Λάρνακα, η οποία και εξοπλίστηκε με τα αναγκαία ραδιοβοηθήματα. 

Σημειώνεται ότι στις 21/3/1977 η Τουρκία εξήγγειλε τη δημιουργία FIR «Βόρειας Kύπρου»,  γνωστό και ως «FIR Ercan (Ercan Advisory Airspace)»  στην κατεχόμενη περιοχή της Τύμπου , υπαγόμενο στην ευθύνη της «Τουρκικής  Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» το οποίο οποίο επρόκειτο να καλύπτει το βόρειο τμήμα του FIR Λευκωσίας, με Κέντρο ελέγχου το «Ercan Control». 

Ταυτόχρονα προχώρησε και στη δημιουργία δύο αεροδρομίων στα κατεχόμενα, το αεροδρόμιο στο Λευκόνοικο (με την ονομασία Gesitkale) το οποίο χρησιμοποιείται για στρατιωτικούς σκοπούς, και το αεροδρόμιο στην Τύμπο (με την ονομασία Εrcan)  το οποίο χρησιμοποιείται για την πολιτική αεροπορία .  Τα εν λόγω αεροδρόμια χρησιμοποιούνται μόνο από τις Τουρκικές και Τουρκοκυπριακές αερογραμμές που είναι νηολογημένες στην Τουρκία . Τόσο ο ICAO όσο και η IATA   δεν αναγνωρίζουν το «FIR Ercan» και το «Ercan Control» και καλούν τους πιλότους να συμμορφώνονται με τις οδηγίες του πύργου ελέγχου της Λευκωσίας.    

Στις 7/1/1988 όπως έχει αναφερθεί και προγενέστερα δημοσιεύτηκε ο «Τουρκικός Κανονισμός Έρευνας και Διάσωσης», 88/13559/1989  όπως τροποποιήθηκε το 2001, με τον οποίο οριοθετήθηκε αυθαίρετα ως ζώνη ευθύνης για παροχή υπηρεσιών έρευνας και διάσωσης σε αεροπορικά και ναυτικά ατυχήματα, μέρος της Μαύρης Θάλασσας, το μισό Αιγαίο (ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού) που περιλαμβάνει μέρος του FIR Αθηνών, καθώς και μέρος της Ανατολικής Μεσογείου με το κατεχόμενο τμήμα της Βόρειας Κύπρου και τμήμα του FIR Nicosia .  

Ο ICAO διαβεβαίωσε Ελλάδα και Κύπρο, στις ανησυχίες που εξέφρασαν στον διεθνή οργανισμό για την απόπειρα εκ μέρους της Τουρκίας για επέκταση των αρμοδιοτήτων της σε θέματα έρευνας και διάσωσης σε περιοχές ευθύνης τους, που συμπίπτουν με τα όρια των FIRs τους, ότι είναι οι μόνες αρμόδιες για παροχή υπηρεσιών έρευνας και διάσωσης .    

Η επιβεβαίωση των διεθνών δικαιοδοσιών στο FIR Nicosia δίνεται από την αναθεωρημένη Σύμβαση EUROCONTROL  της 27/6/1997, η οποία στο Παράρτημα ΙΙ περιλαμβάνει τα FIRs  των Κ-Μ όπως αυτά έχουν οριοθετηθεί με τις Περιοχικές Συμφωνίες Αεροναυτιλίας του 1952 και 1958.

Σε ότι αφορά τους Κανονισμούς της Ε.Ε. για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό που είναι σε ισχύ από την 1-1-2005, ο Κανονισμός για την Οργάνωση και  τη Χρήση του Εναέριου Χώρου (Airspace Regulation), προβλέπει στο άρθρο 3 παράγραφος 4 ότι τα Κ-Μ θα διατηρήσουν τις ευθύνες τους έναντι του ICAO  εντός των υπό την δικαιοδοσία των FIRs . Η αποχή από την άσκηση νομίμων δικαιωμάτων στερεί από την Τουρκία τη δυνατότητα να προβάλει μέσω της προσφυγής στη θεωρητική κατασκευή του estoppel, ισχυρισμούς από την Κυπριακή Δημοκρατία de facto καταστάσεων.       

 

 


bottom
11